تبلیغات
ولایت فقیه و حکومت اسلامی - میرزای قمی: فقیه عادل نائب امام معصوم است
"...بصیرت یعنی اینکه خط درگیری با دشمن را تشخیص بدهی...امام خامنه ای "
میرزا ابوالقاسم بن حسین گیلانی قمی، معروف به میرزای قمی از عالمان شهیر قرن 13 است. وی از محضر آقا سید حسین خوانساری و وحید بهبهانی كه از بزرگان علمای آن عصر بودند بهره‌های فراوان برد. او بعد از رسیدن به مقامات علمی و کسب اجازه اجتهاد، به چنان محبوبیتی رسید که مسئولیت سنگین مرجعیت شیعه به عهده‌اش گذاشته شد. این عالم گرانقدر سپس به كار تألیف و تصنیف، تدریس و صدور فتوا، و تبلیغ و ترویج دین در جوار حضرت معصومه (سلام‌الله‌علیها) مشغول شد.

ولایت فقیه و میرزای قمی

مرجعیت میرزای قمی همزمان با سلطنت فتحعلی شاه قاجار بود. در آثار میرزای قمی نسبت به نوع حکمرانی شاه و کارها و اعمال او نوشته‌های فراوان وجود دارد. وی در همین نوشته‌ها به ولایتِ فقیهِ جامع‌الشرائط تصریح می‌کند و اطاعت از او را واجب می‌داند: «به اتفاق شیعه، مراد از اولوالامر، ائمه طاهرین (علیهم السلام) می‌باشند ... و امرکردن الهی به وجوب اطاعت مطلق سلطان (هرچند ظالم و بی‌معرفت به احکام الهی باشد) قبیح است. پس عقل و نقل معاضدند در این که کسی که خدا اطاعت او را واجب کند باید معصوم باشد و عالم به جمیع علوم باشد. مگر در حال اضطرار و عدم امکان وصول به خدمت معصوم، که اطاعت مجتهد عادل مثلاً واجب می‌شود»[1].
ملاحظه می‌شود که مجتهد شهیری مثل میرزا ضمن قبیح دانستن اطاعت از سلطان جائر و ظالم، اطاعت از مجتهد و فقیه عادل را واجب شرعی می‌داند.
در جای دیگری در بحث «جزیه» به صراحت؛ فقیه و مجتهد عادل را نائب امام معصوم (علیه‌السلام) می‌داند: «فان المراد بالإمام فى اغلب هذه المسائل من بیده الامر، اما فى حال الحضور و التسلط فهو الامام الحقیقى؛ و اما مع عدمه فالفقیه العادل فهو النائب عنه بالأدلة؛ وقتی امام معصوم (علیه‌السلام) حضور داشته باشد ولایت به دست اوست اما زمانی که امام غائب باشد فقیه عادل نائب او خواهد بود»[2].
آنچه که از این نوشته کوتاه دانسته می‌شود این است که میرزای قمی در زمان فتحعلی شاه قاجار معتقد به نیابت و جانشینی فقیه عادل از امام معصوم (علیه‌السلام) بوده و این را به صراحت در آثار خود بیان فرموده است. بنابراین بحث ولایت فقیه در 250 سال پیش در میان علما رایج بوده و حتی نویسنده‌ی این سطور در نوشته‌های قبلی از علمایی همچون: شیخمفید (متوفای 413 ق)، محقق اردبیلی (متوفای 993 ق)، علامه مجلسی اول (متوفای 1070 ق)، فیض کاشانی (متوفای 1090 ق)، شیخ جعفر کاشف‌الغطاء (متوفای 1228 ق) نام برده است که به بحث مهم نیابت فقها پرداخته‌اند.

پی‌نوشت:
[1] آیت الله رضا استادی، بیست مقاله، ص 16
[2] گیلانى، میرزاى قمّى، ابو القاسم بن محمد حسن، جامع الشتات فی أجوبة السؤالات (للمیرزا القمی)، 4 جلد، مؤسسه كیهان، تهران - ایران، اول، 1413 ه‍ ق

منابع برای مطالعه بیشتر:
کتاب پیشینه‌ی نظریه‌ی ولایت فقیه، مصطفی جعفر پیشه فرد، دبیرخانه مجلس خبرگان، چاپ نگارش





طبقه بندی: مبانی فقهی ولایت فقیه،  مباحث حکومت اسلامی، 
برچسب ها: ولایت فقیه، میرزای قمی، پیشینه ولایت، مجتهد عادل،
داغ کن: داغ کن - کلوب دات کام
نوشته شده در تاریخ : چهارشنبه 15 اردیبهشت 1395 | توسط : سید هاشمی | نظرات()